با ما همراه باشید

نقد و بررسی

نقد فیلم پارک گاسفورد (Gosford Park): مهمانی تمام است

منتشر شده

در

پارک گاسفورد فیلمی از کارگردان قدیمی آمریکاست که در دهه ی هفتاد میلادی به همراه اسکورسیزی، اسپیلبرگ، کاپولا، دیپالما و چند فیلمساز جوان دیگر در دل انحصار طلبی و بن بست نظام استدیویی هالیوود یک موج نو را راه انداختند. آلتمن همیشه با روایت های آلترناتیو و غیر طبیعی در بستر ژانر همراه بوده است. به بیانی سینمای او در کلیت وارد مرزهای یک ژانر مشخص می شود اما از درون آن گونه را بهم می ریزد و با رویکرد فرم مدرنیستی، جهانی جدید می سازد. مثل بارزش مشاست. فیلمی کمدی – جنگی که همه چیز را به هجو می کشد و در دل ژانر کمدی یک خرده پیرنگ متوازن را کنار هم شکل می دهد. حال آلتمن سالخورده پس از ۳۰ سال فیلمسازی، بار دیگر شور آلتارناتیوش به خروش درآمده و تصمیم می گیرد یک اثر کلاسیک بسازد. اثری که در ظاهر قواعد فرمال ایتدیویی دارد ولی در باطن تلاش می کند که ساختارشکن باشد. این ساختارشکنی در پارک گاسفورد در همه ی زمینه هاست. چه شخصیت پردازی تیپیکالش و چه در نوع بیان درام و ساختن آدمها با قصه هایشان و از همه مهمتر ایجاد دو فضای موازی از زندگی بورژوازی و کارگری که به طور متدوام با بسامد و طول موجی یکسان، به موازات هم حرکت می کنند. در فیلم ارجاع ها و دورباره انگاری جالبی از فیلمهای اینگونه تشریفاتی و نقدمآبانه به کرار می بینیم. از استهلاک و اضمحلال ملک الموتبونوئل گرفته تا گسست و گمگشتگی سوژه و پرسناژ در سال گذشته در مارین بادآلن رنه.

در همان سکانس های آغازین، فیلم فضا را برای مخاطبش می سازد و با تک تک افراد با سنخیت طبقاتی شان آشنا می شویم. به نوعی دو گونه روایی متضاد که قطب سرمایه داری با قطب کارگران دارند. در اینجا آلتمن با جزئیات زیاد کار می کند، چون اساسا چنین آثاری با این مدل پیرنگ شکسته، به شدت جزئی نگر اند. از ورود افراد از دو درگاهی ورودی گرفته تا آشنا کردن اتمسفر سرسرا و راه روهای تو در توی قلعه ی قرون وسطایی. در اینجا که طبق معمول کنایه های آلتمن با زبان کمدی تلخ همراه می شود در طول موج درام با بسامدهای کوتاه برای مخاطب به ارتعاش درمی آیند. سپس به سراغ رابطه ها می رود. رابطه ای که میان ارباب و کارگر است. فیلمساز در فرمش فاصله ی طبقاتی و ساختن ساحت پرسناژها را در اولین معرفی اینگونه به مخاطب نشان می دهد که کارگرها حتی از اسم خودشان هم نمی توانند استفاده نمایند و در آن چند روز نام اربابشان به آنها هویت می دهد. سپس با رفتارهای بعضا مشمئز کننده ی بورژوازی طرفیم که دال و مدلول و کشو قوس آنها را میان همدیگر می بینیم. اما نکته ی بارز اینجاست که آلتمن در این بین، آنتاگونیست نمی سازد و تمام شخصیت ها گویی متساکن هستند. شخصیت هایی که همچون تیپ، یک سری اکت ها و حالات یکسانی برای ارائه دارند و به مثابه ی روایت خرده پیرنگ ها، در فرم چیده می شوند. داستان فیلم در دهه ی ۳۰ میلادی می گذرد. مهمان ها توسط سر ویلیام مکوردل (مایکل گامبون) و همسر جوانش سیلویا مک کوردل (کریستین اسکات توماس) به امارت مجلل و شاهزاده نشینشان دعوت می شوند. مهمان هایی بورژوا با اخلاقیاتی بعضا فئودال که قرار است کنار یکدیگر چند روزی خوش باشند، تا اینکه ویلیام مک کوردل به قتل می رسد.

Gosford Park -پارک گاسفورد

پرده ی نخست فیلم که کمی هم طولانی می شود، برای معرفی و ساختن رابطه هاست. به بیانی از جهات مختلف با کاراکترهایی مواجهه می شویم که هر کدام عادت و اکت متغییری دارند و به مثابه ی آن، در دالان های قصر، با کارگرانی ماشینی طرفیم که گویی باید نقش برده را داشته باشند. سپس در پرده ی دوم با قتل مک کوردل، درام وارد فاز جدیدی شده و اکنون زمان کنار رفتن نقاب هاست. اما مشکل فیلم در همین قسمت دوم آغاز می شود. یعنی بر خلاف ژانر اثر، فیلمساز فرم را منبسط می کند و این چاشنی ای برای کشش از پس جنایت و معما را نمی سازد. به بیانی قتل در فراز دوم فیلم بلا استفاده می ماند و به دلیل مشکل ادامه دادن ایده، حتی این انفعال به ابعاد شخصیت ها هم رسوخ پیدا کرده و دیگر بی منطق می شوند. مثلا آن هنرپیشه ی آمریکایی که نقش کارگر را بازی می کرد و خوب هم در قسمت اول کاراکتر را درآورده بود، در این پرده به شدت منفعل و بی اثر است حتی با اینکه دیالوگ و اکت دارد، اما به راحتی کنار گذاشته می شود، با اینکه در پیشبرد درام همین فرد می توانست با تغییر هویتش، یک چالش جدید ایجاد کرده و معما را گسترده نماید. اما گویی فیلمساز در این فراز بی حوصله شده و می خواهد اثر را هر چه سریع تر ببندد. با اینکه هر چقدر تلاش می کند با شوخی های کارآگاه و همکارش حس کمیک را به یاری درام خمودش بیاورد، اما به دلیل نداشتن ضرباهنگ فیلم به گل می نشیند. از آغاز با ساخت کاراکترها و آشنا و شناختشان برای مخاطب در قسمت دوم، بخصوص پس از مرگ مک کوردل، تماشاگر منتظر این است که عکس العمل افراد را ببیند اما در اوج انفعال، فیلم این کار را نمی کند. با اینکه آلتمن همیشه در نوع روایت هایش فیلمساز عجیبی بوده و می خواهد سبک روایی آثارش را به مرتبه های جدیدی برساند اما در پارک گاسفورد که از ابتدا با یک اثر نیمه کلاسیک طرفیم، فرم باید به مثابه ی آن با انتها نایل شود. پایان فیلم هم با کشف راز قتل توسط مستخدم زن (هلن میرن) و فاش شدن پسر گمشده ی مک کوردل (کلایو اوون) و آن پلان سانتی مانتال نهایی، هیچ کمکی برای جمع بندی درست نمی کند.

پارک گاسفورد یک اثر متوسط از رابرت آلتمن بزرگ است. فیلمی که می توانست یک اثر خوب با تمی کمیک در نقد سرمایه داری و رابطه های مضمحلانه ی بورژوازی باشد اما در نیمه ی راه خودش گرفتار انفعال درام و تجسد فرم می گردد.

نام: پارک گاسفورد (Gosford Park)(2001)

کارگردان: رابرت آلتمن

امتیاز: ۱۰ / ۵

بیشتر بخوانید: نقد و بررسی فیلم  خورشید نیمه شب: رمانس هالیوودی

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

6 − دو =

تبلیغات

برترین ها