با ما همراه باشید

نقد و بررسی

نقد و بررسی فیلم هفت (Seven): کمدی الهی بصری

منتشر شده

در

دیوید فینچر در سال ۱۹۹۵ پس از شکست فیلم اولش بیگانه ۳″ که دنباله ی دو اثر پرفروش ریدلی اسکات و جیمز کامرون بود، تصمیم به ساخت اثری کوچک تر و جمع جور تر گرفت. “هفتدر قالب کلی اش در میان آثار هالیوودی فیلمی کوچک شناخته می شود که با سرمایه ای محدود روانه ی سینماها شده است. اما فینچر با این اثرش گام بزرگی در محکم کردن جایگاه خود به عنوان یک فیلمساز جوان برداشت. فیلم داستان هیجان انگیز جنایی یک قاتل زنجیره ای باهوش را روایت کرده که دست به قتل هایی پیچیده و برنامه ریزی شده می زند. در این بین کارآگاه سامرست (مورگان فریمن) به همراه همکار تازه کارش، دیوید میلز (برد پیت) مسئول کشف راز این جنایت ها می گردد.

نقد و بررسی فیلم هفت -

پلات اصلی هفتپیرنگی به شدت هیجان انگیز در ژانر جنایی – معمایی دارد که با ضرباهنگ و ساختار ساده ی خود، به خلق یک اثر دراماتیک و پر تعلیق نایل می گردد. از همان نخستین سکانس، فیلم آسمان و ریسمان نمی بافد و مخاطب را در عمل انجام شده قرار می دهد. اساسا به این روش تله ی درام و تعلیق می گویند که در تاریخ سینما آلفرد هیچکاک استاد آن محسوب می شود. اما فینچر در اینجا به دنبال تقلید از استاد تعلیق نرفته و نوع بیان تم و ریتم اثرش، یک بیان تازه می باشد که پرسناژ و پیرنگ و فضا در کنتراستی تعاملی قرار می گیرند. در وهله ی دوم فیلم بشدت جزئی نگر است اما جزئیات اش را از مخاطب پنهان نکرده و با کاراکتر دانای کل سامرست همراه می شود. پس از گذشتن نیمی از پرده ی نخست، فیلمساز آنتاگونیستش را با یک ابهام خیر کننده معرفی کرده و یکی از نکات جالب روایت همینحاست که در نبود ساحت قاتل در دو سوم فیلم، با اینکه او را نمی بینیم اما بشدت تخیل ما را بر می انگیزد. این همان المانی است که فینچر با فرم درام را راه انداخته و پرسناژ می سازد.. جان دو (کوین اسپیسی) که حتی نام بازیگر در تیتراژ نخست نوشته نمی شود تا مخاطب تا لحظه ی آخر در تخیلاتش او را ترسیم نماید، یک انسان معتقد کاتولیک است که با طرحی مقدس وار تصمیم می گیرد نقش تیغ بران عدالت را برای جامعه ی مصرفگرای مدرن غرب بازی نماید. فضا و اتمسفر فیلم که مهمترین مولفه ی آن محسوب می شود، با به وجود آوردن خفقانی الساقی، درام محرک و معمایی اثر را در کانسپتی تعلیق وار نگه می دارد و اصولا می توان گفت که مخاطب توسط جان دوو به بازی گرفته می شود. در سطرهایی که گذشت به جزئی نگری حساب شده ی فیلمساز اشاره کردیم. فینچر در کوچکترین مفاهیم و موتیف های خود توجه کرده و همچون استنلی کوبریک، از فرمی وسواسی به طور دیوانه وار بهره می برد. ساخت موتیف های اشاره ای که بعضا در فرم منسجم به عنوان نمادشناخته می شوند و به زعم دیوید بوردول، منتقد نئوفرمالیست، نماد از پس درام و تراکنش تکرار مایه در فرم به نحوی که با ناخودآگاه مخاطب کارکند ساخته می شود. چون اساسا کارکرد نماد در ناخودآگاه بیننده است و تکرار آن در طول موج فرم با اشاره گذاری و فاصله گذاری در بدنه ی درام، به غایت توجه می رسدبر اساس این تعریف بوردول از کارکرد نمادگذاری موتیف در فرم، می توان گفت که فینچر در فرم به طور ناخودآگاه براساس موتیف مرکزی خود که اجرای اعدالت بر پایه هفت گناه کبیره است، به مدد یک قاعده ی درست، ذهن بیننده را بارور می کند. با اینکه شاید کمتر مخاطبی در بار اول متوجه ی این اشاره گذاری ها شود. به این می گویند کارکرد درست مایه یا نماد.

نقد و بررسی فیلم هفت - Seven

در طول روایت پس از مشخص شدن موتیف مرکزی که کشتن افراد گناه کار بوده و سامرست این هفت گناه کبیره را کشف می کند، حال در حول این مولفه ی اصلی پیرنگ و در حاشیه اش سایر مولفه ها به عنوان عنصر تکرار فرمیکتئوریزه می شوند. مانند: هفت روز مانده به بازنشستگی سامرست، قتل ها در هفت روز اتفاق می افتد، سامرست در بررسی هفت کتاب به انگیزه ی قاتل می رسد، بسته ی نهایی در لحظه ای که نقطه ی اوج درام است ساعت هفت به سر قرار می آید و به طور حساب شده ای دقیقا بسته که تکه پازل نهایی است تا به قول سامرست شاهکار جان دوو را تکمیل نماید، هفت دقیقه مانده به پایان فیلم می رسد. حال با اشاره های پنهانی و لایه ای کارگردان به عدد هفت و فرآیندی که هفت چیز آن را می سازد، هسته ی اثر برای مخاطب آشناپنداری می شود.

نقد و بررسی فیلم هفت - Seven

در شکل گیری فرم، قدرت میزانسن یکی از کلیدی ترین مولفه های ساختار یک اثر محسوب می شود. اگر به میزانسن های فینچر دقت کنیم او به اقتضا و زیست روایت و چگالی اش، اتمسفر را تئوریزه می کند. شهر نیویورک در استتار باران و هوای محزون هضم شده است و قطرات تند باران که کاراکترها را خیس آب نموده، نقطه نظر مخاطب را نسبت به دو پرسناژ متضاد کارآگاهان، متسلسل تر و خشن تر می کند. در این بین دوربین آی لول فیلمساز با حرکت عادی اش که در صحنه ها ی کلیدی در جای خود می ایستد، از سوژه های دفرمه شده و مقتول نماهای منزجر کننده نمی گیرد به جز آن فردی که محکوم به تنبلی است. در سیر درام و جزئیات حتی فینچر به تعداد مقتولین هم حساب شده فکر کرده است. گناه کاران شکم پرستی، طمع، غرور و هوس در طول روایت کشته شده و سپس گناه خشم برای میلز که همسرش تاوان او را می دهد و سپس گناه حسادت که برای خود جان دوو است که در اینجا شدت قداست طرح قاتل را به نمایش می گذارد. اما همسر میلز کودکی در شکم داشت و او تاوان گناه نکرده ای را می دهد اما تعداد مقتولین به طور قاعده مداری به عدد هفت می رسد و گناهکار تنبلی زنده می ماند. در ساخت فرم ارائه و آشناپنداری و پروسه ساخت موتیف بسیار مهم است. به همین مثابه مثلا موتیف آشنایی زداییدر ساختمان فرم یکی از ستون های اصلی می باشد. در هفتاین مدل سازی را در بسامد درام درک می کنیم. چون فیلم از همان ابتدا جهان خود را ساخته و در این راستا با روایتی از ابعاد پرسناژها، از زندگی آنها گرفته تا محیط خانه و اکت هایشان، یک کنتراست ساختاری به وجود می آورد.

می توان اینطور گفت که هفتتا به امروز موفق ترین اثر دیوید فینچر است. فیلمی با روایتی جدید و گونه ای نو در ژانر جنایی – معمایی سینمای آمریکا که مخاطب عام و خاص را توامان جذب کرده و با زبان فرم با مخاطبش طرف می شود.

نام: هفت (seven)(1995)

کارگردان: دیوید فینچر

امتیاز: ۱۰ / ۱۰

منتقد: پژمان خلیل زاده

بیشتر بخوانید:‌ نقد و بررسی فیلم پارک گاسفورد:‌مهمانی تمام است !

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه − 2 =

تبلیغات

برترین ها