با ما همراه باشید

اخبار

وضعیت مبهم نمایش فیلم های سینمایی و جاماندگان از پرده سینما

منتشر شده

در

در شرایطی که بین تولید، اکران و ظرفیت های سینما توازن چندانی برقرار نیست،عیان است که جای خالی یک سیستم درست برای اکران آثار حس شود ناهمخوانی بین تولید و عرضه علاوه بر معطل ماندن بخش عظیمی از پتانسیل فرهنگی و اقتصادی موجب اجحاف در زمینه زمان اکران و پخش شده است بعد از انقلاب سال ۵۷، در دوره ای نسبتا کوتاه، سیاست‌های اکران به صورت سهمیه‌بندی آثار و از مرحله پیش تولید مشخص شده بود؛یعنی از همان زمان پیش تولید، کارگردان می دانست که فیلمش در چه ماهی اکران می شود .

فیلم‌سوزی را باید دوره ای تعریف کرد که اکران همزمان چند فیلم پرفروش که اکثرا ژانرهای نزدیک به هم دارند ، باعث توزیع مخاطبان میان این چند فیلم و عدم رسیدن هریک از این فیلم‌ها به سقف پیش بینی شده فروش برای هر فیلم است

 

سال ۹۷ از نیمه گذشت و سینمای ایران،کماکان در تب وتاب اکران به خودمی پیچد؛اکرانی که معضلات آن دیرگاهی است در تار و پود سینمای ایران ریشه دوانده و همراه با حرف و حدیث های بسیار،حتی تا گل گرفتن درِ شورای صنفی نمایش هم پیش رفته و با ساز و کار و رویکردی که امروز در شورای عالی اکران مواجه هستیم،بعید است که این معضل به این زودی برطرف یا دست کم کمرنگ‌تر شود.علت هم مشخص است،در شرایطی که بین تولید، اکران و ظرفیت‌های سینما توازن چندانی برقرار نیست،عیان است که جای خالی یک سیستم درست برای اکران آثار، بسیار حس شود ؛مساله‌ای که در سینمای ایران به دلیل زیرساخت های ضعیف همچنان نمودار است.در این میان تعدادی از فیلم‌ها کاملا خارج از گود اکران قرار می گیرند و آن دست آثاری که شانس به آن ها رو کند، ممکن است چند وقتی در صف بمانند،صفی که حتی دیده شده گاهی چند‌سال بعد از ساخت، نوبت اکران‌شان فرا می‌رسد.در گفتار پیش رو ضمن بررسی اجمالی زیر و بم معضلاتی که اکران سینمای ایران با آن گلاویز است، با نماینده صنف سینماداران و دو پخش کننده گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه خواهید خواند.

 

معطل ماندن هنر در صف اکران!

باید گفت که سالانه نزدیک به ۱۳۰ فیلم سینمایی در کشور تولید می‌شود و بیش از ٣۰۰ سالن سینما درکشور وجود دارد که از این میزان ۱۲۶ سالن در پایتخت قرار دارد و این ظرفیت آماری موجود ، نبود تناسب بین تولید و موقعیت عرضه آثار را نشان می دهد که سال هاست به یکی از چالش‌های مهم صنعت سینمای کشورمان تبدیل شده است. این ناهمخوانی بین تولید و عرضه علاوه بر معطل ماندن بخش عظیمی از پتانسیل فرهنگی و اقتصادی، موجب تبعیض و اجحاف در زمینه مدت زمان اکران و پخش شده است؛ مساله ای که موجب دلخوری بسیاری از تهیه کنندگان و کارگردانان نیز هست زیرا از یک‌سو صف طولانی انتظار موجب می‌شود آثار پیش از آنکه به حداکثر سود ممکن برسند به ناچار جا را برای دیگر آثار که به نحوی رقیب محسوب می شوند خالی کنند و از سویی زمان اکران نیز دارای اهمیت ویژه است.

 

مناظره‌های پیدا و پنهان سینمایی‌ها

در این میان جریانی دو سویه در سینما به راه افتاده که از یک سو اعتقاد بر این است،آن دست از آثاری که فیلم های‌شان رنگ پرده را نمی بیند،به این دلیل است که از اساس نباید دیده شوند،چراکه نه فیلم‌شان فیلمی است که اندازه‌های یک سینمای حرفه‌ای را داشته باشد و نه عوامل‌شان، عوامل تکنیکی هستند که شیوه‌های حضور در این بازار مکاره را بلد باشند. با این حال،در سوی دیگر این گفتمان، اعتقاد برخی بر این است که فیلم‌های حرفه ای ساخته شده هم گاهی از نمایش باز می مانند و اصلا به همین دلیل است که گاهی صحبت از مافیا می‌شود، صحبت از اعمال نظر و سلیقه می‌شود، صحبت از قدرت اقتصادی تهیه‌کنندگان می‌شود.شاید این اظهارات پیرامون اکران آنچنان بیراه نباشند.مادامی که موضوع بین کلیت سینماگران به یک نقطه اشتراک نرسد و به تفاهم نرسند، این وضع کماکان ادامه خواهد داشت.نزد سینماگران اما، اکران های نیمه اول سال خواهان بیشتری دارند؛ زیرا مقارن با تعطیلات نوروزی، تعطیلات تابستانی مدارس و دانشگاه‌هاست، برعکس نیمه دوم که علاوه بر سرمای هوا که موجب کاهش تمایل برای تفریحات خارج از خانه می شود، همزمان با امتحانات دانش آموزان، به هم ریختن برنامه سینماها به دلیل جشنواره فجر و… است. همین عوامل خواه ناخواه اعتراض برخی سینماگران را در پی دارد.

 

سازوکار مشخص اکران در نقطه آغاز

بعد از انقلاب سال ۵۷، در دوره ای نسبتا کوتاه، سیاست‌های اکران به صورت سهمیه‌بندی آثار و از مرحله پیش تولید مشخص شده بود.یعنی از همان زمان پیش تولید کارگردان می‌دانست که فیلمش در چه ماهی اکران می‌شود.در سال‌های بعد هم دولت تا حدودی نظارت بر اکران ها داشت و با جدول بندی برای اکران، تکلیف تهیه کننده را مشخص می‌کرد.اما به مرور نظام عرضه و تقاضا به جای تعیین کننده بودن به طور کل تغییر رویه داد،صدای اعتراض تهیه کنندگان و فیلمسازان بلند شد و چند صباحی هم انگشت اتهام به سمت سینماداران نشانه رفت،چراکه عده ای معتقد بودند سینمادار به‌عنوان کسی که صاحب سینماست، تعیین‌کننده است.در همین دوران بود که واژه «فیلم سوزی» بین اهالی سینما دهان به دهان چرخید و در نهایت تاسف به اصطلاحی ماندگار در سینما بدل شد!

 

ساخته‌های سوخته!

اما فیلم‌سوزی را باید دوره‌ای تعریف کرد که اکران همزمان چند فیلم پرفروش که اکثرا ژانرهای نزدیک به هم دارند ، باعث توزیع مخاطبان میان این چند فیلم و عدم رسیدن هریک از این فیلم‌ها به سقف پیش بینی شده فروش برای هر فیلم است. به تعبیر ساده‌تر، وقتی چند فیلم دارای کستینگ و بازیگر به صورت همزمان اکران می‌شود مخاطب ایرانی که معمولا حضور محدودی دارد، در هر بار مراجعه باید یکی از چند فیلم را انتخاب کند و قید تماشای سایر فیلم‌ها را بزند.به همین دلیل معمولا در هر فصل اکران، حداکثر دو فیلم دارای ظرفیت فروش اکران می‌شود و فیلم‌های متوسط نیز در کنار این دو فیلم قرار می‌گیرند، تا اگر تماشاگر نتوانست بلیت دو فیلم اول را تهیه کند، یکی از انتخاب‌های متوسط را پیش رو داشته باشد و عملا فیلم سوزی رخ ندهد. این مدل مهندسی اکران در سینمای ایران بسیار پرسابقه است و اینکه به یکباره در فصل پاییز شاهد تغییر رویه هستیم، بسیار تامل برانگیز است.

 

فیلم‌سوزی را صاحب اثر رواج می‌دهد!

محمد قاصد اشرفی، رییس انجمن سینماداران درباره پیک ترافیکی اکران و وضعیت گیشه‌ها به «قانون» می‌گوید:«فیلم ها بر اساس قراردادی از پیش نوشته شده اکران شده و برای تمام فیلم ها دو هفته زمان در نظر گرفته می شود،بعد از این ۱۴ روز،این مخاطب است که تعیین می کند اکران فیلمی ادامه پیدا کند یا جایگزینی برای آن بیاید.اما تراکم فیلمی به خصوص در ۶ ماهه دوم،به دلیل طرح «اکران چرخشی» است.طرحی که از ابتدا سینماداران و شورای عالی اکران مخالف آن بود.وقتی دغدغه تهیه کننده صرفا اکران فیلم به هر قیمتی باشد،نتیجه این است که در دراز مدت شخص او،به جریان تراکم اکران و فیلم‌سوزی اعتراض می‌کند،جریانی که خودش به راه انداخته است!»او در توضیح سیستم چرخشی که بعضی سرگروه‌ها در اکران تازه آن بهره می‌برند، ادامه می‌دهد:«وقتی چند فیلم در یک ژانر با بهترین فیلمنامه و بازیگران به اکران برسند،حتی اگر در همان فصل طلایی نمایش باشد که جنگ بر سر آن است، در سیستم گردشی و چرخه رقابت این امکان وجود دارد که فیلم نتواند سقف فروش را آن‌طور که انتظار می رفت تجربه کند.

 

گاهی تهیه کننده ناخواسته این تیشه را به ریشه اثر خود می‌زند و بعد به دنبال مقصر می‌گردد».قاصد اشرفی،درباره پدیده فیلم سوزی در سینما اظهار می کند:«متاسفانه روند تولید و نمایش به گونه ای در سینمای ایران پیش رفته که نمی‌توان منکر فیلم‌سوزی شد اما این اتفاق افتاده چون تولید بالاست، شورا هم نمی‌تواند کاری کند جز اجرای آیین نامه. پس چاره کار چیست؟ اینکه شورای پروانه ساخت، پروانه‌های کمتری را صادر کند.در این میان سینمادار هم حق و حقوق خود را در نظرمی‌گیرد هم مردم را و هم سینماگر را.اینکه برای مثال در سینماهای انقلاب که اکثرا تک سالنه و کنار هم هستند یک فیلم به خصوص در یک سانس نمایش داده شود چه نتیجه ای عاید می‌کند؟لطمه‌ای خود ساخته را!عده‌ای با اهداف سیاسی یا جهت‌گیری‌هایی که اخیرا در سینما حاکم شده برای زمین زدن بعضی فیلم ها فریاد فیلم سوزی سر می دهند،فیلم هایی که فروش خوبی داشته را مبتذل قلمداد کرده و فیلم خودشان را که به دلیل غیر حرفه‌ای بودن و مخاطب‌پسند نبودن فروش خوبی نداشته سوخته تعبیر می‌کنند.فیلم سوزی را خود صاحب آثار رواج می دهد!»

 

سینما،اصلی‌ترین شریک فیلم است

داریوش باباییان،بازیگر،تهیه کننده ومدیر پخش«شکوفا فیلم»،با اشاره به نقش عمده سازمان سینمایی در سالم سازی روند اکران به «قانون» می‌گوید:«در حال حاضر هفت سرگروه سینمایی برای اکران وجود دارد؛ یعنی نسبت به پارسال یک سرگروه اضافه شده که به نظر من تاثیر مثبتی خواهد گذاشت، چراکه دو ماه محرم و صفر شکافی را برای برخی فیلم ها ایجاد می‌کند، به‌ناچار این فیلم‌ها به دو ماه قبل از جشنواره برمی‌خورند.اما وقتی فیلم‌های آزاد دردل اکران وارد می شوند این بی نظمی را شدت بخشیده و اوضاع راوخیم‌ترمی‌کنند.یعنی همان دست فیلم هایی که همزمان با تولید، قرارداد پخش و اکران‌شان را هم می بندند و این اجحاف در حق بقیه فیلم‌هاست.اگر مسئولان سازمان سینمایی به این روند نظارت کنند با سینمای سالم‌تری طرف‌هستیم».

 

این تهیه کننده سینما با اشاره به افزایش روند فیلم سوزی و جا ماندن بعضی فیلم ها از اکران ادامه می دهد:«جا ماندن فیلم ها از اکران به این دلیل است که سرگروه فیلم را دوست نداشته و حاضر نیستند آن را نمایش دهند.اما طبق قوانین اگر دست کم دو هفته آزمایشی را به فیلم‌ها بدهند شاید آن فیلم بسیار هم بفروشد.به هر جهت فیلم برای سینما ساخته می‌شود و شریک اصلی فیلم سینماست،چه بهتر که حامی هم باشد».باباییان همچنین درباره لزوم بخش تحقیقاتی برای رسیدن به گیشه ای استاندارد تصریح می کند:«کانون پخش جایی است که سال‌هاست این ارزیابی را روی فیلم ها انجام می دهد و تا جایی که می‌تواند برای رسیدن به گیشه استانداردی که در آن شاهد تعدد فیلم‌ها در یک ژانر و یک زمان مواجه نباشیم، تلاش می‌کنداما اگر قانونی بگذارند که تمام این فیلم ها در کانون پخش،درجه‌بندی شوند و گروه اصلی و آزاد جدا شود مسلما کارشناسی‌تراست».

 

امسال ترافیک فیلمی روان‌تر است!

منوچهر زبردست،تهیه کننده سینما و مدیر پخش «سبحان گستر فیلم»،وضعیت اکران نیمه‌دوم امسال را نسبت به سال گذشته مساعدتر دانسته و به «قانون» می گوید:«به نظرم با هفت گروه کردن اکران ،آن ترافیکی که از نیمه دوم سال پیش می آمد روان تر شده است.در حال حاضر در هر گروه هفت فیلم بیشتر اکران نمی شود حال بسته به قوانین،فیلمی یک هفته،دو هفته یا پنج هفته قرارداد دارد.نکته مهم‌تر اینکه اجازه اکران آزاد نیز به فیلم ها نداده‌اند و این اتفاق خوبی استاما اگر به یاد داشته باشید سال گذشته در ماه‌های آبان و آذر ناگهان ۲۰ فیلم همزمان اکران می‌شدند. به صورتی که نه فیلم سود می برد و نه سینما.تعدد فیلم ها نیز باعث می شد برای آنکه تمام آثار به اکران برسند از هفته اکران کاسته شود.

 

هرچند دوستانی که نتوانستند به عنوان سرگروه اکران را در دست بگیرند کماکان ناراضی هستند.اما من معتقدم اکران آزادی که میزان فروش آن حتی کفاف هزینه‌های تبلیغات فیلم را هم ندهد، فایده‌ای ندارد».زبردست همچنین با اشاره به اکران فیلم «خفگی» در اوج ترافیک اکران سال گذشته ادامه می‌دهد:«متاسفانه هر سال سیستم به این صورت است که در نیمه اول سال اکران را می بندند وبه صورت انقباضی عمل می کنند اما نیمه دوم این‌طور نیست.مسلما فیلمی که در نوروز اکران می‌شود با فیلمی که در آبان اکران می‌شود به یک اندازه فرصت دیده شدن ندارند.متاسفانه عده ای با پنبه سر سینما را می برند.الان نگاه کنید حتی فیلم های متوسط ما یک رقم فروش دارند ولی پارسال این‌طور نبود.ما زمانی فیلم «خفگی» را اکران کردیم که همزمان ۱۲-۱۰ فیلم قدر با این فیلم در اکران بود.باز جای شکر باقی است که «خفگی» جزو فیلم هایی بود که حتی با اکران محدود که به دلیل تعدد فیلم ها به وجود آمده بود توانست فروش خوبی داشته باشد».

 

 

این تهیه کننده همچنین با اشاره به عدم توازن بین تولید و ظرفیت سینما که سبب فیلم سوزی می‌شود، ادامه می‌دهد:«صد درصد به فیلم‌سوزی در سینمای ایران معتقدم و این اجتناب‌ناپذیر است. تا زمانی که سالانه بیش از ۱۰۰ فیلم تولید می‌شود وضعیت اکران به همین صورت است.نمی‌دانم دیگر چطور باید عیان شود که ظرفیت سینمای ما جوابگوی این تعداد تولید و پروانه نمایش در یک سال نیست.گنجایش این سینما نهایتا سالی۷۰فیلم است که با توجه به اضافه شدن پردیس‌ها می‌تواند بهترین سرویس دهی و اکران برای مخاطبان صورت بگیرد.از طرفی گاهی نوبت به اکران بعضی فیلم‌ها نمی‌رسد چون در ساخت فیلم سلایق شخصی فیلمساز به نیاز مخاطب اولویت داشته و بعد انتظار اکران مناسب هم دارد.وقتی هم فیلم نمی فروشد همه جا جار می زند که فیلم را سوزاندند».

 

مدیر پخش «گستر فیلم» همچنین با اشاره به نقش عمده سرگروه ها در اکران تصریح می‌کند:«سنجش اولویت اکران و آرایش اکران بر عهده سرگروه‌هاست.شورای صنفی نمایش فقط هماهنگ کننده است و ضوابط کلی می‌گذارد مثل همین طرح هفت گروه شدن یا تعداد هفته ها ولی انتخاب و اکران دست شورای صنفی نیست، دست دوستان سرگروه و پخش کننده است».

 

بیتامحسنی

 

 

ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × دو =

برترین ها